Hervorming van de nomenclatuur van medische verstrekkingen

Waarom deze hervorming?

De huidige nomenclatuur dateert grotendeels van decennia geleden. Door de jaren heen is deze sterk gegroeid en niet altijd op een samenhangende manier. Ziekenhuizen, artsen en het RIZIV zelf stoten al lange tijd op de grenzen van dit systeem. De structuur is complex, weinig transparant en sluit niet meer aan bij de hedendaagse medische praktijk.
De hervorming heeft daarom een aantal duidelijke doelstellingen:

• Meer transparantie en leesbaarheid: de nomenclatuur wordt overzichtelijker en eenvoudiger te raadplegen.
• Aansluiten bij de hedendaagse zorg: nieuwe zorgvormen zoals telegeneeskunde en multidisciplinaire samenwerking krijgen een duidelijke plaats.
• Coherente vergoedingen: de vergoedingen worden beter afgestemd op objectieve criteria zoals tijdsbesteding, complexiteit en risico van een verstrekking. Hiermee wordt ook de coherentie tussen de vergoedingen van verschillende artsengroepen versterkt.
• Kwaliteit en samenwerking stimuleren: de vernieuwde nomenclatuur biedt ruimte voor stimulansen die samenwerking en kwaliteitsvolle zorg bevorderen.
• Meer transparantie in de honoraria: het deel van het honorarium bestemd voor operationele kosten wordt duidelijk onderscheiden van de eigenlijke vergoeding voor de geleverde verstrekking.

Deze hervorming staat niet op zichzelf. Ze maakt deel uit van een bredere modernisering van de ziekenhuisorganisatie en -financiering. Een aanzienlijk deel van de ziekenhuisfinanciering verloopt vandaag via afdrachten op artsenhonoraria, wat een complexe en weinig transparante structuur creëert. Door de nomenclatuur te hervormen, leggen we mee de basis voor een ziekenhuisfinanciering die beter aansluit bij de werkelijke kosten.

Wat verandert er concreet?

De hervorming gaat enkel over het deel van de nomenclatuur dat de verstrekkingen van artsen beschrijft. De verstrekkingen van andere zorgberoepen vallen buiten het toepassingsgebied van dit project.

Een nieuwe logica voor de structuur

Vandaag is de nomenclatuur georganiseerd volgens de specialisatie van de arts die de handeling uitvoert. In de vernieuwde structuur staat de anatomie van het lichaamsdeel centraal waarop de handeling wordt uitgevoerd, ongeacht de specialisatie van de zorgverlener. Eenzelfde ingreep op een bepaald orgaan zal dus op dezelfde manier worden beschreven, onafhankelijk van wie ze uitvoert. De specialisatie van de arts wordt apart vermeld via zogenaamde “attributen”.

Nieuwe codes

We vervangen de huidige nomenclatuurcodes van 6 cijfers door nieuwe codes van 7 cijfers. Deze codes bevatten geen hiërarchie meer: alle relevante informatie wordt apart meegegeven via attributen. Dit maakt het systeem flexibeler en toekomstbestendiger.

Een transparantere opbouw van de tarieven

Er komt een duidelijker onderscheid binnen de honoraria tussen het deel dat de verstrekkingen van de arts vergoedt en het deel dat dient om de kosten verbonden aan de verstrekking te dekken. Dit zal de basis vormen voor de herijking die later volgt en waarmee we de onredelijke inkomensverschillen tussen de specialismen willen wegwerken.

Plan van aanpak

De hervorming van de nomenclatuur is een ambitieus en langlopend project. Ze verloopt via twee complementaire sporen:

Spoor A - Inhoudelijke hervorming van de nomenclatuur

We passen de nomenclatuur inhoudelijk aan, zodat ze beter beantwoordt aan de behoeften van de sector op een objectieve, transparante en evenwichtige basis.

Dit werk gebeurt onder begeleiding van wetenschappelijke teams, met rechtstreekse betrokkenheid van vertegenwoordigers uit verschillende medische specialiteiten en pilootziekenhuizen.

Spoor B - Begeleiding van de overgang

Een ingrijpende hervorming heeft onvermijdelijk gevolgen voor vele gebruikers van de nomenclatuur. We volgen deze effecten nauwgezet op en nemen maatregelen om de overgang zo vlot mogelijk te laten verlopen. Concreet gaat het om ondersteuning op de volgende terreinen:

• Digitalisering: we ontwikkelen een nieuwe beheertool voor de nomenclatuur, op basis van één betrouwbare databron die de prijs- en controlemechanismen ondersteunt.
• Beheersing van neveneffecten: identificeren en beheren van de gevolgen van de hervorming voor ziekenhuisfacturen, regelgeving en aanpalende sectoren die de nomenclatuur als referentiekader gebruiken.
• Communicatie en opleiding: tijdig en actief informeren van de betrokken partijen. Ook opleidingen worden voorzien.

De hervorming wordt continu opgevolgd in overleg met vertegenwoordigers uit de sector: via de overeenkomsten artsen-ziekenfondsen, de nationale commissie artsen-ziekenfondsen, de ziekenhuissector en de stuurgroep van de hervorming. We hechten veel belang aan een breed gedragen en transparant proces, waarbij alle betrokkenen op de hoogte zijn van de vorderingen en kunnen bijdragen aan de uitwerking.

Hoe gebeurt de inhoudelijke hervorming in de praktijk?

De inhoudelijke hervorming is opgesplitst in 3 verschillende activiteitensectoren:

• ATMC: medisch technische en heelkundige verstrekkingen
• AMTAA: specifieke medische technische verstrekkingen
• ACA: raadplegingen en andere vergelijkbare verstrekkingen.

Deze opsplitsing is noodzakelijk gezien de specificiteit van deze groepen elk een verschillend standaardisatieprincipe vereist. De uitwerking van elk onderdeel wordt ondersteund door verschillende wetenschappelijke teams.

De inhoudelijk hervorming van de nomenclatuur verloopt per activiteitensector in 3 fasen:

Fase 1: De verstrekkingen herstructureren en hun omschrijving aanpassen

Het doel van deze eerste fase is de nomenclatuur aan te passen en te herstructureren zodanig dat het beantwoordt aan de huidige behoeften van de sector. Hierbij worden de omschrijvingen van de verstrekkingen afgestemd op de ICHI (International Classification of Health Interventions) of een aangepaste internationale classificatie, met het oog op het mogelijk maken van een internationale vergelijking.

Daarnaast wordt de methodologie voor de opmaak van de omschrijvingen van de verstrekkingen zo uitgewerkt dat ze duurzaam toepasbaar blijft. Zo kunnen nieuwe verstrekkingen na de invoering op dezelfde manier opgebouwd worden.

Fase 1bis: Uitwerking van de (specifieke en algemene) toepassingsregels

Parallel aan de herstructurering van de verstrekkingen werken we per verstrekking de bijhorende toepassingsregels uit. Deze regels bepalen de voorwaarden waaronder een verstrekking kan worden aangerekend, zoals cumulatieverboden, frequentiebeperkingen en vereiste kwalificaties. Een coherente en eenduidige opmaak van deze regels draagt bij aan een correcte en uniforme toepassing van de nomenclatuur in de praktijk.

Fase 2: Opstellen van relatieve waardeschalen voor het beroepsgedeelte

De tweede fase omvat:

• In de eerste plaats het opstellen van een relatieve waardeschaal voor het professionele deel waarvoor de onderlinge verhouding tussen de verschillende verstrekkingen op basis van objectieve criteria vastgesteld worden.
• Daarnaast heeft deze fase als tweede doel om een unieke relatieve waardeschaal te creëren voor de operationele kosten. Hiervoor zullen de operationele kosten in verband met medische verstrekkingen geëvalueerd worden.

Fase 3: Uitwerken van de tarieven

In deze laatste fase worden er tarieven uitgewerkt per verstrekking. Twee delen worden daarbij op een transparante en gestandaardiseerde manier onderscheiden:

• het deel "operationele honoraria” die bestemd zijn om alle kosten te dekken die direct of indirect verband houden met de uitvoering van medische diensten en die niet gedekt worden door andere financieringsbronnen

• het deel “professionele honoraria” die bestemd zijn om de intellectuele dienstverlening van de arts te vergoeden.

Huidige stand van zaken

• Fase 1 – De verstrekkingen herstructureren en hun omschrijving aanpassen: deze fase is afgerond.
   
• Fase 1bis – Uitwerking van de (specifieke en algemene) toepassingsregels: deze fase is momenteel lopende voor de drie activiteitensectoren.
   
• Fase 2 – Opstellen van relatieve waardeschalen: ook deze fase is lopende.
  
  In het kader van deze fase is op 29 juni een verklarende nota voorgesteld over de financiering van praktijkkosten aan de nationale commissie artsen-ziekenfondsen en de overeenkomstencommissie ziekenhuizen. De publicatie van de nota vormt een eerste stap in een gefaseerd proces en maakt deel uit van een gezamenlijk traject, gedragen door de verschillende partners in de sector.
  
  De nota beschrijft de gehanteerde methodologie om op macroniveau een inschatting te maken van de praktijkkosten van medische verstrekkingen en de wijze waarop deze vandaag worden gefinancierd. De gehanteerde aanpak is gebaseerd op uitgebreid onderzoek en werd ontwikkeld in samenwerking met het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) en universitaire onderzoeksteams.
  
  De nota vormt een belangrijk vertrekpunt voor de verdere onderhandelingen en voor de verdere uitwerking van de relatieve waardeschalen.
  De resultaten opgenomen in de nota mogen niet worden geïnterpreteerd als een definitieve of actuele inschatting van de praktijkkosten.

• Fase 3 – De vertaling in tarieven, inclusief de bijhorende onderhandelingen, vormt een volgende stap in het hervormingstraject.
   
• Daarnaast werd een eerste testfase, gericht op een statistische meting, afgerond. Een tweede, meer technische testfase bij enkele pilootziekenhuizen is momenteel in uitvoering.