Lijst met veelgestelde vragen over de hervorming van de nomenclatuur van medische verstrekkingen

Wat is de medische nomenclatuur?

De nomenclatuur en de pseudonomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen is een gecodeerde lijst met de geneeskundige verstrekkingen die de verplichte ziekteverzekering geheel of gedeeltelijk vergoedt. De lijst en de wijzigingen worden in het Belgisch Staatsblad of via omzendbrieven gepubliceerd.

Waarom hervormen we de nomenclatuur van de medische verstrekkingen? 

De beleidsnota’s Volksgezondheid van 2021, 2023 en 2026 van de minister van Volksgezondheid zet de strategische doelstelling uiteen om de fundamentele waarden van het zorgorganisatiemodel te versterken. Dit is belangrijk om de duurzaamheid ervan in een budgettair aanvaardbaar kader te kunnen blijven garanderen. Hierbij zijn de Quintuple Aim- doelstellingen (5 pijlers) leidend:

1. Kwaliteit van de zorg op niveau van het individu verbeteren
2. Gezondheid van de bevolking verbeteren
3. Inclusiviteit en rechtvaardigheid – toegankelijkheid in brede zin nastreven
4. Kosteneffectiviteit nastreven
5. Welzijn van de zorgprofessionals verbeteren

Om deze strategische doelstelling te realiseren, werd o.a. het programma “Hervorming van de ziekenhuisorganisatie en – financiering” opgericht, waarin een optimale verhouding tussen de resultaten van zorg versus de kost van zorg beoogd wordt. Het is binnen dit ruimer programma dat de hervorming van de nomenclatuur een bijzondere plaats inneemt. 

In het huidige systeem ontvangt een arts een honorarium voor een verstrekking. Een deel van dit honorarium staat de arts af aan het ziekenhuis voor de financiering van de kosten die nodig zijn om de verstrekking te kunnen uitvoeren. Die manier van werken leidt tot een tweeledige en onvoldoende transparante financiering.

Geldt de hervorming alleen voor de medische nomenclatuur?

Ja. De lopende hervorming geldt enkel voor de medische nomenclatuur. Andere nomenclaturen maken vandaag geen deel uit van dit traject. 

De hervorming van de medische nomenclatuur is het eerste toepassingsgebied, waarbij de aanpak en de methodologie verder worden ontwikkeld.

Op langere termijn kan ook voor andere nomenclaturen een gelijkaardige evolutie worden bekeken, maar dat is vandaag nog niet het geval. Tot dan blijven de toepassingsregels voor andere nomenclaturen in hun huidige vorm bestaan. 

Wat zijn de concrete doelstellingen van de hervorming?

De algemene doelstelling van de hervorming is om een nieuwe logica en structuur te geven aan de huidige medische nomenclatuur om op deze manier:

• De interne logica, de leesbaarheid en de transparantie van de nomenclatuur te verbeteren
• De nomenclatuur aan te passen aan de evoluties in de medische activiteit en de nieuwe modellen van zorgverlening (bv. telegeneeskunde, multidisciplinaire zorg, enz.)
• Onredelijke inkomensverschillen te corrigeren tussen huisartsen en specialisten en tussen arts-specialisten onderling
• Stimulansen in te voeren die samenwerking en kwaliteit bevorderen
• Binnen de honoraria van alle artsen, op een transparante en gestandaardiseerde manier, het gedeelte “medisch honorarium bestemd om alle kosten die direct of indirect verbonden zijn aan de uitvoering van de medische verstrekkingen en die niet worden gedekt door andere bronnen” onderscheiden van het gedeelte “honorarium bestemd om de verstrekking van de arts te dekken”. Dit houdt in dat we parallel vooruitgang moeten boeken met de hervorming van de ziekenhuisfinanciering op het vlak van retrocessies (afdrachten aan ziekenhuizen) op honoraria en ereloonsupplementen.

Is het de bedoeling om te besparen door deze hervorming?

De hervorming is niet gekoppeld aan een besparingsoefening maar wil budgetneutraal zijn op macroniveau. Het gaat met andere woorden om een herverdeling van de middelen binnen een gesloten enveloppe. Wat de impact zal zijn op afzonderlijke verstrekkingen is momenteel nog onduidelijk. Het doel is om voor meer transparantie te zorgen, niet om te besparen.

Wat verandert er concreet aan de nomenclatuurcodes?

• In de nieuwe nomenclatuur verdwijnt de verwijzing naar het beroep of specialisme uit de code. De medische specialisatie wordt een attribuut of kenmerk van de verstrekking.
• De nieuwe nomenclatuur zal worden ingedeeld volgens de topografie van het menselijk lichaam.
• De nieuwe codes zullen 7 cijfers hebben (t.o.v. 6 cijfers vandaag).

Wat gebeurt er met verstrekkingen die vóór de invoering van de nieuwe nomenclatuur zijn uitgevoerd, maar nog niet gefactureerd?

Verstrekkingen worden telkens verwerkt volgens de regels die van toepassing zijn op het moment waarop ze worden uitgevoerd. 

Dit betekent dat verstrekkingen die vóór de invoering van de nieuwe nomenclatuur zijn verricht, nog volgens de oude nomenclatuur worden gefactureerd en vergoed, ook als de facturatie pas later gebeurt. 

Zullen de huidige en de nieuwe nomenclatuur tijdelijk naast elkaar bestaan?

Ja. Tijdens een bepaalde periode (na de invoering van de nieuwe nomenclatuur) zullen verstrekkingen onder de huidige en de nieuwe nomenclatuur naast elkaar voorkomen.

Dit is het gevolg van het feit dat verstrekkingen worden verwerkt volgens de regels die van toepassing waren op het moment van uitvoering. 
Voor deze periode werken we bijkomende richtlijnen uit om een consistente toepassing te garanderen.

Hoe gebeurt de voorbereiding op de invoering van de nieuwe nomenclatuur?

Tijdens de 3 fasen van de inhoudelijk hervorming van de nomenclatuur werken we ook aan de voorbereiding op de invoering ervan. 

Dit omvat onder meer verschillende testfases (Proof of Concept of PoC) met pilootziekenhuizen, de nationale testfase (dry-run), de voorbereiding van de nationale uitrol, ondersteuning van gebruikers, change management, digitalisering en de opvolging van de collaterale effecten. 

De voorbereiding verloopt in samenspraak met de sector, onder meer met artsen en met pilootziekenhuizen die deelnemen aan de testfases. 

Enige tijd na de invoering van de nieuwe nomenclatuur voorzien we ook een verificatie en evaluatie, zodat we waar nodig kunnen bijsturen.

Wat is het doel van de testfases?

De testfases (Proof of Concept of PoC’s) dienen om de hervorming stap voor stap voor te bereiden en te testen vóór de nationale invoering.

In deze fases gaan we na of de nieuwe structuur van de nomenclatuur correct werkt in de praktijk en of de digitalisering goed kan worden toegepast in de systemen van ziekenhuizen en andere betrokken partijen. Eventuele onduidelijkheden of technische knelpunten kunnen we zo tijdig opsporen en bijsturen.

De testfases maken deel uit van een gefaseerde aanpak, waarbij ervaring wordt opgebouwd en de invoering zorgvuldig wordt voorbereid.

Voeren we de hervorming in één keer in of gefaseerd?

De hervorming van de nomenclatuur wordt op één moment ingevoerd, namelijk op het moment van inwerkingtreding.

De huidige planning voorziet dat de hervormde nomenclatuur vanaf 1 januari 2029 van toepassing zal zijn. Vanaf dat moment geldt de nieuwe structuur en worden verstrekkingen volgens de nieuwe regels gefactureerd, verwerkt en vergoed.

De voorbereiding van de hervorming pakken we wel gefaseerd aan. Via testfases, analyses en geleidelijke uitwerking bereiden we de invoering zoveel mogelijk voor en identificeren en beperken we risico’s vooraf.
Deze voorbereiding moet ervoor zorgen dat de effectieve invoering zo vlot en gecontroleerd mogelijk kan verlopen.

Hoe maken we de hervorming concreter en beter begrijpbaar?

We zullen de hervorming concreter maken aan de hand van documentatie en toelichtingen.
Daarnaast voorzien we opleidingen waarin de structuur, de terminologie en de toepassingsregels worden uitgelegd.
Door deze combinatie van documentatie en begeleiding verwachten we dat de nieuwe nomenclatuur stapsgewijs beter begrijpbaar wordt voor alle betrokkenen.

Welke acties zijn al uitgevoerd? 

Fase 1 – De herstructurering van de verstrekkingen en aanpassing van de omschrijvingen, is afgerond.

Bevindingen uit fase 1 voor de 3 verschillende activiteitensectoren:

• Technische medisch-chirurgische handelingen (ATMC), toevertrouwd aan het ULB-team

De ongeveer 2.800 handelingen van de huidige nomenclatuur zijn onderworpen aan een triaxiale standaardisatie (topografie, actie, middelen) en voor advies voorgelegd aan experten van elke specialisatie. Het resultaat is een nieuwe gemeenschappelijke classificatie van 3.800 handelingen die in overeenstemming zijn met de internationale normen en gebaseerd zijn op medische logica. Slechts enkele specifieke verstrekkingen (bijvoorbeeld bepaalde anesthesieverstrekkingen) moeten nog gestandaardiseerd worden.

• Geautomatiseerde en eraan geassimileerde medisch-technische handelingen (AMTAA), toevertrouwd aan het Möbius-team

De nomenclatuur van pathologische anatomie, genetica, nucleaire geneeskunde en radiotherapie is geherstructureerd. Tegelijk zijn alle omschrijvingen, specialiteit per specialiteit beoordeeld. De omschrijvingen, vergezeld van alle (algemene en specifieke) toepassingsregels, zullen in een volgende stap definitief gevalideerd worden. Voor de klinische biologie werd uit een aanvullende studie vastgesteld dat er een nieuwe financieringsmethode nodig is om de doelstellingen van de hervorming te verwezenlijken. Deze nieuwe methode zal in een volgende stap verder vastgesteld worden.

• Handelingen van raadpleging en eraan geassimileerde handelingen (ACA), toevertrouwd aan het UGent-team

Door middel van de studie van internationale literatuur, interviews met een aantal experten in elke specialisatie en bespreking van de interviews in focusgroepen werden aspecten zoals de complexiteit van raadplegingen, multidisciplinaire raadplegingen en toezichtshonoraria onderzocht. Hieruit kwam naar voren dat standaardraadplegingen opgenomen moeten worden in de relatieve waardeschaal van het professionele deel van de ATMC’s. De andere aspecten (cfr. Complexiteit, multidisciplinaire consultaties...) werden in een volgende stap verder behandeld in een werkgroep van de Nationale Commissie Artsen-Ziekenfondsen.

Ter voorbereiding van de finale interdisciplinaire relatieve waardeschalen voor zowel het professionele deel als voor de operationele kosten voor de 3 activiteitensectoren maakten de universitaire teams een ontwerp van relatieve waardeschalen. Dit is gebeurd voor verschillende onderdelen binnen de activiteitengroepen ATMC en AMTAA.

De rapporten van deze studies kan u hier terugvinden:

• Voor ATMC – professioneel deel (voorlopig enkel beschikbaar in het Frans)
• Voor ATMC – operationele kosten (op basis van data 2019 en enkel voor de huidige nomenclatuur)
• Voor AMTAA – onderdeel anatome pathologie (zowel professioneel deel als operationele kosten)
• Voor AMTAA – onderdeel klinische biologie (enkel operationele kosten)
• Voor AMTAA – onderdeel artikel 33bis en ter (zowel professioneel deel als operationele kosten)
• Voor AMTAA – onderdeel genetica (zowel professioneel deel als operationele kosten)
• Voor AMTAA – onderdeel radiotherapie-oncologie (zowel professioneel deel als operationele kosten)

Daarnaast werd een eerste testfase, gericht op een statistische meting, afgerond.

Wat zijn de volgende stappen?

• Fase 1bis – De uitwerking van de (specifieke en algemene) gerelateerde toepassingsregels per verstrekking. Dit is momenteel lopende voor de drie activiteitensectoren. 
• Fase 2 - Het opstellen van de betrekkelijke relatieve waardeschalen. Ook dit is momenteel in uitvoering.
• Fase 3 – De vertaling in tarieven, inclusief de bijhorende onderhandelingen. Dit is een volgende stap in het hervormingstraject.

Wat betekent deze verandering concreet voor mij?

Momenteel brengen we de gevolgen van de hervorming in kaart voor elke belanghebbende. Zodra dit proces is afgerond, ontvangt elke belanghebbenden(groep) gedetailleerde informatie via bijvoorbeeld afzonderlijke infosessies.

Welke voorbereidingen verwachten we van ziekenhuizen en zorgverleners?

De hervorming vraagt een voorbereiding van alle betrokken organisaties en zorgverleners.
Dit omvat onder meer het analyseren van de huidige processen, het aanpassen van systemen en het voorbereiden van medewerkers op de nieuwe werkwijze. Ook interne afstemming en opleiding spelen daarbij een belangrijke rol.

De concrete invulling kan verschillen per organisatie, maar het doel is om tijdig klaar te zijn voor de invoering van de hervorming. We zullen hierover tijdig communiceren.

Zullen systemen en software aangepast moeten worden?

Ja. De hervorming en de digitalisering van de nomenclatuur vereisen aanpassingen aan de systemen die vandaag gebruikt worden voor registratie en facturatie.

Deze aanpassingen gebeuren in samenwerking tussen de betrokken organisaties en softwareleveranciers en maken deel uit van de voorbereiding op de nieuwe werkwijze.

De bedoeling is om te evolueren naar een meer gestructureerde en uniforme verwerking van de nomenclatuur.

Blijven de huidige regels (zoals cumulregels) bestaan in de nieuwe nomenclatuur?

De regels die verbonden zijn aan de nomenclatuur (zoals cumulregels en toepassingsvoorwaarden) worden meegenomen in de hervorming en geleidelijk verder uitgewerkt in de nieuwe structuur.

De bedoeling is om deze regels op een meer gestructureerde en transparante manier op te nemen, zodat ze duidelijker en consistenter toegepast kunnen worden.

Tijdens en verdere uitwerking kunnen deze regels nog evolueren.

Wat is de tijdslijn van de hervorming?

Door de complexiteit en de omvang is de hervorming van de medische nomenclatuur een meerjarenproject.

De huidige planning voorziet in een verdere technische en inhoudelijke voorbereiding in 2026 en 2027. In 2028 is een nationale testfase (‘dry run’) voorzien om de nieuwe werkwijze in de praktijk te testen. De beoogde inwerkingtreding van de hervormde nomenclatuur is voorzien vanaf 1 januari 2029.

Bepaalde onderdelen van het test- en voorbereidingstraject verfijnen we verder in overleg met de betrokken partijen. De globale timing is daarbij richtinggevend, maar de concrete invulling van bepaalde tussenstappen kan nog worden aangepast naargelang de noden van het terrein en de voortgang van de technische en inhoudelijke voorbereiding.

Wat is de nationale testfase en wat is het doel ervan?

De nationale testfase, ook wel ‘dry run’ genoemd, is voorzien vóór de effectieve invoering van de nieuwe nomenclatuur.

Tijdens deze fase wordt het systeem in de praktijk overheen de volledige keten getest, zodat kan worden nagegaan of de nieuwe werkwijze correct functioneert en alle betrokken partijen voldoende voorbereid zijn, maar zonder financiële impact. 

Meer concrete toelichting bereiden we momenteel voor.

Op welke manier bieden we ondersteuning aan belanghebbenden tijdens de hervorming?

Door de hervorming van de nomenclatuur ontstaan verschillende bijkomende neveneffecten, zogenaamde collaterale effecten (zoals de nood aan het aanpassen van ziekenhuisfacturen, systemen…) op verschillende domeinen. Het RIZIV streeft ernaar om deze effecten zo goed mogelijk in kaart te brengen en te beheersen, om gebruikers van de nomenclatuur zo goed mogelijk te ondersteunen in de volgende domeinen:

• digitalisering van de systemen
• juridische, technische en operationele neveneffecten
• belanghebbenden.

Hoe bieden we ondersteuning op deze 3 domeinen?

Digitalisering van de systemen

De digitalisering van de nomenclatuur moet processen versnellen en de gegevensuitwisseling tussen betrokken actoren vergemakkelijken. Door informatie meer gestructureerd en uniform te verwerken, kunnen fouten worden verminderd en wordt informatie makkelijker toegankelijk. Daarnaast ondersteunt de digitalisering de samenwerking tussen de verschillende betrokken actoren. Ze vormt ook een basis voor een meer toekomstgerichte verwerking van de nomenclatuur, waarbij gegevens op een uniforme manier kunnen worden beheerd, uitgewisseld en gebruikt.

Door middel van de nieuwe beheerstool zullen softwareleveranciers in de toekomst bijvoorbeeld niet meer manueel de nomenclatuurtekst moeten omzetten naar een code en zal de uitwisseling van gegevens tussen verschillende sectoren vergemakkelijken. Bovendien wordt er bij de digitalisering ook geprobeerd om eventuele fouten bij de invoer van informatie zoveel mogelijk te beperken door een controle uit te voeren aan de bron.

Om de huidige beheerstool te digitaliseren en te vernieuwen, zijn onder meer werkgroepen opgericht om de behoeften te identificeren. Hierbij werden ook werkbezoeken aan ziekenhuizen en overleg met softwareontwikkelaars georganiseerd. 

Juridische, technische en operationele neveneffecten

De hervorming van de nomenclatuur brengt ook onbedoelde juridische, technische en operationele neveneffecten met zich mee. Het doel van het in kaart brengen van deze  effecten is: 

• identificeren wie er betrokken of beïnvloed is door de hervorming van de nomenclatuur en het concreet beschrijven van die gevolgen 
• op basis van de impact bepalen welke acties we intern (bij het RIZIV en de FOD VVVL) moeten nemen om de impact te beheersen
• informeren van de geïmpacteerde externe partijen zodat zij tijdig de nodige acties kunnen nemen

Belanghebbenden

Gezien de aanzienlijke omvang van de hervorming en de brede impact ervan op diverse belanghebbenden(groepen), zorgen we voor ondersteuning op maat. 

Belanghebbenden worden tijdens de hervorming ondersteund via een gefaseerde aanpak. Daarbij wordt ingezet op duidelijke communicatie, centrale vraagopvolging en gerichte opleidingen. Tijdens de testfase worden niet alleen technische aspecten getest, maar ook de manier waarop vragen worden behandeld, informatie wordt gedeeld en ondersteuning wordt geboden. 

De bedoeling is om de nodige ondersteuning stapsgewijs verder te verfijnen op basis van de ervaringen tijdens de testfase, met het oog op de latere nationale uitrol. Documentatie, updates en FAQ’s stellen we vervolgens via centrale kanalen beschikbaar. We voorzien ook generieke en meer inhoudelijke opleidingen. 

Wat zijn de voordelen van digitalisering?

De digitalisering van de nomenclatuur heeft als doel de structuur van de gegevens te verbeteren en het gebruik ervan te ondersteunen in digitale systemen.

Dit moet onder meer bijdragen tot:

• een duidelijkere interpretatie van de nomenclatuur en haar (specifieke en algemene) toepassingsregels
• een betere uitwisseling van informatie tussen systemen
• een vermindering van fouten bij de verwerking van gegevens. 

Op die manier vormt de digitalisering een belangrijke randvoorwaarde voor een toekomstgerichte en transparante nomenclatuur.

Worden er opleidingen of infosessies georganiseerd?

Ja. Tijdens het traject organiseren we opleidingen en infosessies om de nieuwe nomenclatuur en de bijhorende werkwijze toe te lichten.

Deze opleidingen hebben als doel om de structuur, terminologie en toepassingsregels duidelijk uit te leggen en een correcte interpretatie te ondersteunen.

We voorzien ook documentatie en bijkomende communicatiekanalen om gebruikers te begeleiden.

Bij wie kan u terecht met uw vragen over de hervorming?

U kan vragen en/of opmerkingen doorgeven via Nomen2.0@riziv-inami.fgov.be.