Terug Naar Werk-barometer nu ook voor zelfstandigen
09-09-2026
Het RIZIV lanceert een nieuwe barometer, ditmaal gewijd aan zelfstandigen die een periode van arbeidsongeschiktheid doormaken. Net zoals dat al het geval was voor werknemers en werkzoekenden, bundelt dit instrument een reeks essentiële kerncijfers om de evolutie van arbeidsongeschiktheid en het terug naar werk-beleid nauwgezet op te volgen.
Met deze nieuwe barometer breidt het RIZIV zijn monitoring uit en geeft het specifieke zichtbaarheid aan de realiteit en de trajecten van arbeidsongeschikte zelfstandigen. Het doel: hun situatie beter begrijpen om wie over voldoende arbeidspotentieel beschikt op een aangepaste en duurzame manier te kunnen helpen bij de terugkeer naar een beroepsactiviteit.
Deze eerste Terug Naar Werk-barometer voor zelfstandigen bevat trouwens enkele bemoedigende resultaten.
Op deze pagina:
Een statuut dat specifieke aandacht verdient
In België vormen zelfstandigen een belangrijk deel van de actieve bevolking. Hoewel ze op de arbeidsmarkt veel minder talrijk zijn dan werknemers (respectievelijk 15% en 85%), kan de impact bijzonder groot zijn wanneer een zelfstandige arbeidsongeschikt wordt, niet alleen op het eigen inkomen maar ook op de onderneming en op de personen die hij of zij tewerkstelt.
Onze recentste statistieken over invaliditeit tonen belangrijke evoluties aan: in 2025 waren 38.915 zelfstandigen of meewerkende echtgenoten langer dan een jaar erkend als arbeidsongeschikt. Dat is een stijging met 9,8% tegenover 2024 en met 32,2% over 4 jaar sinds 2021.
Wanneer we kijken naar een van de twee belangrijkste oorzaken van arbeidsongeschiktheid van langer dan een jaar, namelijk depressies en burn-outs, stellen we vast dat de sterkste stijging van die invaliditeiten bij zelfstandigen voorkomt: +12,8% tegenover 2024 (+4,8% voor werknemers en werkzoekenden) en +65,1% over 4 jaar sinds 2021 (+30,7% voor werknemers en werkzoekenden).
“De evolutie van het aantal zelfstandigen dat als arbeidsongeschikt erkend is, versterkt onze overtuiging dat het essentieel is om ook voor dit beroepsstatuut over een specifieke opvolging te beschikken. De realiteit van zelfstandigen en hun mogelijkheden om opnieuw aan het werk te gaan, hebben eigen kenmerken om rekening mee te houden in het terug naar werk-beleid. Het is daarom belangrijk om de oorzaken van deze evolutie beter te begrijpen, passende ondersteuning te bieden, maar ook om arbeidsongeschiktheid te helpen voorkomen en de terugkeer naar een passende en kwaliteitsvolle beroepsactiviteit te bevorderen. De Terug Naar Werk-barometer is een instrument dat daarbij aansluit.”
Clara Arbesu, Directeur-generaal van de Dienst voor uitkeringen van het RIZIV
Een stijgend percentage werkhervattingen
Hoewel het aantal zelfstandigen in invaliditeit inderdaad toeneemt, wijst deze eerste Terug Naar Werk-barometer over zelfstandigen ook op een andere, even belangrijke realiteit: zij zijn ook steeds talrijker om het werk te hervatten, van 19,9% eind 2018 tot 27,6% eind 2024. En die positieve tendens zien we ook bij zelfstandigen die geconfronteerd worden met de twee belangrijkste oorzaken van invaliditeit: psychische stoornissen en musculoskeletale aandoeningen.
“De TNW-barometer toont dat steeds meer zelfstandigen tijdens hun ongeschiktheid hun activiteit deeltijds hervatten. Dat laat zien dat uitval niet het einde hoeft te zijn: een groeiend aantal zelfstandigen vindt de weg terug naar het werk, vaak eerst deeltijds en daarna opnieuw voltijds.”
Eléonore Simonet, minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s
Deze vaststelling sluit aan bij de invoering van verschillende mechanismen die een hervatting van de activiteit ondersteunen, zowel voor werknemers als voor zelfstandigen:
- Aan de kant van de Terug Naar Werk-coördinatoren bij de ziekenfondsen dragen vandaag meer dan 100 voltijdse equivalenten bij aan de begeleiding van werknemers en zelfstandigen.
- Sinds 2023 helpt een vragenlijst die systematisch wordt aangeboden aan personen in arbeidsongeschiktheid om hun werkelijke behoeften en hun mogelijkheden tot werkhervatting beter te identificeren.
- Het indelen van arbeidspotentieel in categorieën heeft het mogelijk gemaakt om personen vaker naar een aangepaste begeleiding te oriënteren.
Een instrument om beter te begrijpen en beter te handelen
De Terug Naar Werk-barometer maakt het mogelijk om het traject van zelfstandigen die een periode van arbeidsongeschiktheid doormaken op te volgen en beter te begrijpen. De indicatoren hebben onder meer betrekking op de instroom in en uitstroom uit arbeidsongeschiktheid, de begeleiding door Terug Naar Werk-coördinatoren, de evaluatie van het eventuele arbeidspotentieel, de verschillende vormen van werkhervatting, enz.
Door die gegevens in één instrument samen te brengen, wordt het mogelijk om trends te identificeren, de evolutie van ondersteuningsmaatregelen op te volgen en de behoeften beter te anticiperen vanaf de instroom in arbeidsongeschiktheid tot aan de hervatting van een beroepsactiviteit.
Deze aanpak kadert in de wil van het RIZIV om een terug naar werk-beleid te ontwikkelen dat gebaseerd is op objectieve en regelmatig geactualiseerde gegevens. De nieuwe barometer vult zo de barometer aan die gewijd is aan werknemers en werkzoekenden, terwijl hij rekening houdt met de specifieke kenmerken van zelfstandigen.
"We willen zelfstandigen die uitvallen de juiste begeleiding en ondersteuning bieden om terug aan de slag te gaan. Met de lancering van de TNW-barometer voor zelfstandigen, creëren we een instrument dat toont welke impact de maatregelen hebben en in welke richting toekomstig beleid moet gaan. We houden zo de vinger aan de pols en kunnen bijsturen wanneer dat nodig is."
Frank Vandenbroucke, minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid
Teamwerk binnen de Dienst voor uitkeringen van het RIZIV
Om deze barometer op te bouwen, hebben de teams van de Dienst voor uitkeringen van het RIZIV samengewerkt om de gegevens te verzamelen, te controleren en te analyseren die nodig zijn voor de verschillende indicatoren.
Dankzij deze expertise beschikt het RIZIV voortaan over een opvolgingsinstrument dat specifiek gericht is op zelfstandigen, en zal het de indicatoren blijven ontwikkelen om de behoeften steeds beter te begrijpen en het terug naar werk-beleid te sturen.