Hulpmiddelen rond de problematiek stress en werk
Wanneer iemand psychische problemen ervaart door hun werk, is hun huisarts of eerstelijnspsycholoog vaak hun eerste contact. Om huisartsen en eerstelijnspsychologen te ondersteunen bij het detecteren van werkgerelateerde psychische problemen (“stress, werk en professionele re-integratie”), ontwikkelden we verschillende hulpmiddelen. De verschillende hulpmiddelen bundelen we op deze pagina.
Op deze pagina:
De impact van werk op mentaal welzijn
Werk speelt een centrale rol in het leven. Het kan bijdragen aan welzijn, gezondheid en levenskwaliteit. Het kan ook een bron van stress en mentale gezondheidsproblemen zijn. Eerstelijnsactoren, zoals huisartsen en eerstelijnspsychologen, ondersteunen vaak mensen met dit soort problemen. Om deze zorgverleners hierin te ondersteunen, heeft onze Dienst voor uitkeringen een pilootproject gerealiseerd om eerstelijnsactoren te sensibiliseren en ondersteunen binnen het thema ‘stress en werk’ met verschillende tools en samenwerking.
Dit project was één van de initiatieven die we hebben ondernomen in het kader van het federaal beleids- en actieplan "Mentaal welzijn op het werk" (plan BEMAT). Werkgerelateerde stress en arbeidsongeschiktheid vormen een groeiende uitdaging. In 2025 was 38,28% van de personen in langdurige arbeidsongeschiktheid arbeidsongeschikt door een psychische problematiek. Hiervan had 70,39% een depressie of burn-out. Het aantal personen in invaliditeit omwille van een psychische of gedragsproblematiek is met 24,8% gestegen tussen 2021 en 2025 en met 32% als het gaat om depressie of burn-out.
Binnen de eerstelijnspsychologische conventie (ELP) blijft de aandacht voor het domein werk en de hieraan gelinkte problemen vandaag eerder beperkt. Vanuit deze insteek verkenden we in dit project hoe het domein stress en werk meer aandacht kan krijgen. Deelnemers aan het project dachten samen na, deelden goede praktijken en identificeerden mogelijke aanknopingspunten om werk te integreren binnen de ELP-conventie.
Pilootproject “Stress en Werk”
Met het pilootproject stress en werk probeerden we de begeleiding van mensen met werkgerelateerde psychische problemen te versterken en samenwerking tussen zorgverleners rond het onderwerp te verbeteren, o.a. tussen psychologen en huisartsen. Het pilootproject gebeurde in 3 regio’s, waar we binnen het kader van de ELP-conventie de volgende hulpmiddelen getest hebben:
- Referentiecel Stress en Werk: Per pilootregio ondersteunt een duo huisarts en eerstelijnspsycholoog zorgverleners in de eerste lijn met expertise en advies rond de begeleiding van patiënten met werkgerelateerde stress.
- Informatiemodule: Een document (PPT) waarin zorgverleners informatie vinden rond stress, werk en professionele re-integratie, inclusief ondersteunings- en doorverwijsmogelijkheden. Deze informatie werd via een webinar gegeven en opgenomen.
- Multidisciplinaire intervisies: We organiseerden momenten tijdens dewelke huisartsen en eerstelijnspsychologen, maar ook arbeidsartsen, adviserend artsen, preventieadviseurs psychosociale aspecten (PAPS), Terug Naar Werk-coördinatoren (TNW-C) en loopbaancoaches elkaar ontmoeten. Hier konden zij kennis uitwisselen en samenwerken rond thema’s binnen het domein stress en werk. Dit gaf de zorgverleners de mogelijkheid om de informatie uit de informatiemodule te vertalen naar de praktijk.
We voerden het project uit in 3 pilootregio’s (Vlaams-Brabant Oost, Brussel en Luik) van september 2025 tot april 2026.
Bevindingen
In totaal namen 69 eerstelijnsactoren deel aan het project in de 3 regio's: 24 huisartsen en 45 eerstelijnspsychologen. Aan het webinar namen 58 deelnemers deel (16 huisartsen en 42 eerstelijnspsychologen). Doorheen het project werden er in totaal meer dan 20 intervisies georganiseerd, met gemiddeld 10 tot 15 deelnemers per sessie. Daarnaast hebben twee Nederlandstalige masterstudenten psychologie hun masterproef gewijd aan de evaluatie van één van de tools, met name de informatiemodule. Dit werd gerealiseerd op basis van semigestructureerde interviews met de Nederlandstalige huisartsen en eerstelijnspsychologen. U kan de masterproeven via deze pagina raadplegen.
De combinatie van een theoretische basis via het webinar en praktijkgerichte uitwisseling tijdens de multidisciplinaire intervisies bleek een belangrijke meerwaarde. Deelnemers groeiden doorheen het project naar elkaar toe: niet alleen huisartsen en eerstelijnspsychologen onderling, maar ook met andere betrokken actoren zoals de adviserend arts, arbeidsarts, preventieadviseur psychosociale aspecten en de Terug-Naar-Werk-coördinator. Die onderlinge kennismaking verlaagde drempels en versterkte de samenwerking rond werkgerelateerde mentale gezondheidsproblemen. De verschillende deelnemers gaven aan dat ze nood hadden aan een beter inzicht in de rollen van de verschillende actoren en bijhorende doorverwijsmogelijkheden.
Er zullen enkele vervolgacties voorzien worden, echter omdat dit een verdere concrete uitwerking behoeft zullen deze pas in een latere fase gecommuniceerd worden.
Hulpmiddelen rond werkgerelateerde psychische problemen
Hieronder kan u de verschillende hulpmiddelen raadplegen, die u kunnen helpen bij de begeleiding van mensen met werkgerelateerde psychische problemen:
De Powerpoint –presentatie zal verder worden geactualiseerd op basis van feedback en wijzigingen in de wetgeving.
Wenst u deze hulpmiddelen te gebruiken? Neem dan vooraf contact op via secr-uitk-dirgen@riziv-inami-fgov.be en licht kort de beoogde toepassing toe. Zo kunnen wij indien nodig aanvullende feedback of aandachtspunten meegeven.