Geneesmiddelen elektronisch voorschrijven: verplicht vanaf 1 januari 2020

Artsen, tandartsen en vroedvrouwen schrijven geneesmiddelen steeds vaker elektronisch voor. Vanaf 1 januari 2020 zal dat verplicht worden wanneer ze een geneesmiddel voorschrijven aan een niet-gehospitaliseerde patiënt (behalve in uitzonderlijke situaties).

Hier vindt u meer details over de betreffende voorschriften, de praktijk, de uitzonderingen, de manier waarop de apotheker of de patiënt toegang krijgen tot de voorschriften, enz.

Welke geneesmiddelenvoorschriften zal u elektronisch moeten opstellen ?

De verplichting om elektronisch voor te schrijven geldt voor:

  • voorschriften die ambulant opgesteld zijn door een arts, een tandarts of een vroedvrouw:
    • ofwel in de spreekkamer van de voorschrijver
    • ofwel tijdens een raadpleging in het ziekenhuis (ambulant)
    • ofwel op andere plaatsen zoals de wachtposten, het Instituut voor Tropische Geneeskunde, enz.
  • geneesmiddelen die op merknaam voorgeschreven zijn, op algemene internationale benaming of in de vorm van een magistrale bereiding, ongeacht of het geneesmiddel al dan niet vergoedbaar is.

In welke uitzonderlijke situaties zal u nog op papier mogen voorschrijven ?

Als arts, tandarts of vroedvrouw zal u nog geneesmiddelen in de ambulante zorg op papier kunnen voorschrijven in volgende uitzonderlijke situaties:

  • Als u de leeftijd van 64 jaar bereikt hebt op 1 januari 2020.
  • Als u het voorschrift buiten uw spreekkamer opstelt, bv. op huisbezoek bij uw patiënt of in een rusthuis (en verzorgingstehuis), onafhankelijk van uw leeftijd.
  • In geval van overmacht. Een noodprotocol voor elektronisch voorschrijven van geneesmiddelen voor ambulante patiënten beschrijft de voorwaarden en situaties waarin men wegens overmacht terug kan vallen op het papieren voorschrift:
    • dringende medische hulp is ontegensprekelijk noodzakelijk
    • het betreft een buitenlandse voorschrijver zonder INSZ-nummer (of bisnummer)
    • het betreft een buitenlandse patiënt zonder INSZ-nummer (of bisnummer)
    • voor een pasgeborene in afwachting op een INSZ-nummer
    • enz.

Correct voorschrijven op papier:

Als het een voorschrift voor vergoedbare geneesmiddelen betreft, moet u:

  • het reglementair voorschriftmodel gebruiken
  • uw RIZIV-nummer in cijfers en in de vorm van een barcode vermelden

Let op!
De geldigheidsduur van geneesmiddelenvoorschriften verandert op 1 november 2019

De termijnen om een ambulant voorgeschreven geneesmiddel af te leveren en terug te betalen, worden op elkaar afgestemd en vereenvoudigd. Als gevolg hiervan zal een nieuw voorschriftmodel verschijnen, zowel voor het papieren voorschrift als voor het elektronisch voorschrift.

Wij voorzien een overgangsperiode van 1 november 2019 tot 31 januari 2020, waarbinnen zowel het oude als het nieuwe voorschriftmodel gebruikt kunnen worden, om voorschrijvers, apothekers en patiënten de kans te geven zich aan te passen.

Meer info over de nieuwe geldigheidsduur van een geneesmiddelenvoorschrift vanaf 1 november 2019, de overgangsperiode en het nieuwe model om te gebruiken

Hoe kunt u toegang krijgen tot het programma om elektronisch voor te schrijven?

Als arts, tandarts of vroedvrouw kunt u op 3 manieren toegang krijgen tot het elektronisch voorschrift:

  • Door gebruik te maken van uw software voor het Elektronisch Medisch Dossier (EMD):
    De erkende softwarepakketten bieden verschillende functionaliteiten (elektronisch voorschrift, “hoofdstuk IV”-aanvragen, de verzekerbaarheid van de patiënt raadplegen, SUMEHR, enz.).
    Uw confraters, uw beroepsvereniging of opleidingsverantwoordelijken kunnen u begeleiden bij het kiezen van een software die het best aan uw verwachtingen en behoeften voldoet.
    Lijst van de goedgekeurde medische softwarepakketten
  • Door gebruik te maken van de software van het Elektronisch PatiëntenDossier (EPD) van het ziekenhuis.
  • Door gebruik te maken van onze PARIS toepassing (Prescription & Autorisation Requesting Information System), waarmee elke voorschrijver kan elektronische voorschriften aanmaken ook zonder DMI-software.

Hoe kunt u zich authenticeren in het programma om elektronisch voor te schrijven?

Om elektronisch voor te schrijven, moet u zich authenticeren

  1. Authenticatie op basis van uw eHealth-certificaat:

eHealth-certificaten dienen voor de authenticatie van actoren uit de gezondheidszorg wanneer hun informaticasystemen (bv. een softwarepakket van huisartsen) een beroep doen op de diensten van het eHealth-platform (zoals eHealthBox, elektronische datering, versleutelen van het elektronisch voorschrift), opdat de inhoud enkel zichtbaar zou zijn voor de actoren die ervoor gemachtigd zijn.

Een eHealth-certificaat is niet meer nodig om de PARIS toepassing te gebruiken.
Maar als u zich op deze manier wil authenticeren, kan u uw eHealth-certificaat aanvragen via de toepassing eHealth Certificate Manager.

Hoe een eHealth-certificaat verkrijgen?

Vraag uw eHealth-certificaat aan via de toepassing eHealth Certificate Manager.
Deze toepassing laat ook toe om:

  • een certificaat te vernieuwen (een eHealth-certificaat is 3 jaar geldig)
  • een certificaat in te trekken
  • uw wachtwoord te wijzigen.

Raadpleeg de handleiding over het eHealth-certificaat.

Hoe een eHealth-certificaat verkrijgen als buitenlandse zorgverlener die in België werkt?

Om een eHealth-certificaat aan te vragen via de eHealth Certificate Manager is een identificatie op basis van uw eID (en pincode) of token (gebaseerd op het “Time-based One-Time Password” (TOTP) principe) nodig.
De FOD Binnenlandse zaken heeft, in samenwerking met het eHealth-platform, een project opgestart om buitenlandse zorgverleners die in België werken een specifiek identificatie- en authenticatiemiddel te kunnen aanbieden in de vorm van een technisch equivalente kaart aan de Belgische eID-kaart. Maar in afwachting van een structurele oplossing, die pas met de volgende generatie eID-kaarten beschikbaar zal zijn, werd in samenwerking met de FOD Beleid en Ondersteuning  (DG Digitale Transformatie) en de gemeenten een ‘hybride’ oplossing ontworpen, die de buitenlandse zorgverleners die in België werken toelaat om een certificaat via het eHealth-platform te verkrijgen. Deze ‘hybride’ oplossing is een tijdelijke overgangsmaatregel die voor een specifiek doelpubliek werd ontwikkeld, namelijk voor de zorgverleners die onder meer door nieuwe wetgeving bepaalde webservices van het eHealth-platform verplicht zullen moeten gebruiken.

Ga na in welke gevallen u als buitenlandse voorschrijver elektronisch kan voorschrijven

  1. Authenticatie op basis van uw eID (en pincode) of token (gebaseerd op het ‘Time-based One-Time Password’ (TOTP) principe).

Een token gebruiken is momenteel nog niet altijd mogelijk.

1 november 2019 : nieuwe geldigheidsduur en nieuw model van de voorschriften

Op 1 november 2019 worden de termijnen om een ambulant voorgeschreven geneesmiddel af te leveren en terug te betalen op elkaar afgestemd en vereenvoudigd.

De termijn zal standaard 3 maanden bedragen vanaf de datum van het voorschrift. Vanzelfsprekend zal de voorschrijver zijn volledige vrijheid in voorschrijven behouden. Als hij het noodzakelijk acht, vanwege de specifieke situatie van een patiënt, zal hij steeds een kortere of een langere geldigheidsduur dan de 3 ‘standaardmaanden’ kunnen bepalen (met een maximale geldigheid van 1 jaar).

Als gevolg hiervan verschijnen een nieuw model van bewijs van elektronisch voorschrift en een nieuw model van papieren voorschrift. De firma’s die verantwoordelijk zijn voor de softwarepakketten van voorschrijvers en apothekers, zijn hun producten aan het aanpassen (inclusief onze gratis PARIS-toepassing).

We voorzien een overgangsperiode van 1 november 2019 tot 31 januari 2020, waarbinnen zowel de nieuwe modellen van bewijs van elektronisch voorschrift en van het papieren voorschrift als de oude modellen gebruikt kunnen worden. Zo kunnen voorschrijvers, apothekers en patiënten zich aanpassen.

Geldigheidsduur gedurende de periode van de aanpassing van de softwarepakketten

De softwarepakketten van voorschrijvers en apothekers (inclusief onze PARIS-toepassing) worden aangepast zodat de voorschrijvers tijdens het aanmaken van een elektronisch voorschrift een kortere of een langere geldigheidsduur dan de 3 voorziene ‘standaardmaanden’ kunnen bepalen. De aanpassing zal zo snel mogelijk uitgevoerd worden en in mei 2020 effectief en functioneel zijn.

Van 1 november 2019 tot wanneer de aanpassing aan de softwarepakketten van de apothekers en de voorschrijvers effectief en functioneel is (ten laatste op 31.05.2020), zal de geldigheidsduur van elektronisch aangemaakte voorschriften verplicht 3 maanden bedragen.

Meer info over de nieuwe geldigheidsduur van een geneesmiddelenvoorschrift vanaf 1 november 2019, de overgangsperiode en het nieuwe model om te gebruiken

Voorschrijven door gebruik te maken van de « Authentieke gevalideerde Bron Geneesmiddelen » (SAM)

Vanaf 1 januari 2020 zal u verplicht gebruik moeten maken van de Authentieke gevalideerde Bron Geneesmiddelen (SAM) om voor te schrijven, dit is de ‘open source’ beschikbaar gestelde referentiedatabank op het eHealth-platform.

U kan SAM al gebruiken, ook al is de inhoud momenteel beperkt tot:

  • Publieke informatie over de vergunde geneesmiddelen, inclusief grondstoffen voor magistrale bereidingen.
    Hoe toegang krijgen?
  • Een minimale set van gegevens over de niet-geneesmiddelen die voorgeschreven kunnen worden.

Hoe toegang krijgen?

Momenteel kan u toegang krijgen tot SAM via de webservices eHealth of door een export te maken in de vorm van XML-bestanden.
Deze lijst is niet geschikt voor een voorschrift bestemd voor een bandagist.

Kan u ‘mobiel’ voorschrijven?

Een technische analyse is lopend, om het mobiel voorschrijven van geneesmiddelen mogelijk te maken. ‘Mobiele’ versies van softwarepakketten zullen progressief ter beschikking zijn.

Onze PARIS-toepassing (die de mogelijkheid biedt om elektronisch voor te schrijven buiten het Elektronisch Medisch Dossier) is al toegankelijk via tablet, smartphone en laptop.

Het ‘bewijs van elektronisch voorschrift’ of hoe krijgt de apotheker toegang tot een elektronisch voorschrift?

Het ‘(papieren) bewijs van elektronisch voorschrift’ is slechts het technische middel voor de apotheker om toegang te krijgen tot het elektronisch voorschrift, met behulp van een barcode (de Recip-e barcode of ‘RID’). Maar het heeft geen wettelijke waarde (het bewijs is niet ondertekend) en heeft een andere lay-out dan het papieren voorschrift.

  1. Als u een ambulant elektronisch voorschrift maakt, print u met uw software een bewijs van elektronisch voorschrift af.
  2. Als voorschrijver overhandigt u dat papieren bewijs aan uw patiënt.
  3. In de apotheek bezorgt de patiënt dit papieren bewijs aan de apotheker.
  4. De apotheker:
    • scant de barcode op het bewijs van elektronisch voorschrift en kan op die manier het elektronisch voorschrift ophalen
    • levert het geneesmiddel af aan de patiënt en archiveert het elektronisch voorschrift
    • kan het (papieren) bewijs van elektronisch voorschrift aan de patiënt teruggeven (met een aanduiding dat het uitgevoerd werd, om misverstanden te vermijden). De apotheker kan het (papieren) bewijs van elektronisch voorschrift bij technische problemen bijhouden om later de administratie in orde te brengen.

Bij het uitvoeren van het elektronisch voorschrift mag de apotheker enkel rekening houden met de inhoud van het elektronisch voorschrift. Hij mag dus geen rekening houden met manuele toevoegingen op het (papieren) bewijs van voorschrift.

Kan de patiënt zijn elektronische voorschriften raadplegen?

Ja! Sinds 16 november 2018 kan de patiënt zijn lopende (nog niet uitgevoerde) elektronische voorschriften raadplegen via het portaal Mijngezondheid.

De website van de FOD Volksgezondheid bevat meer informatie en een video over de mogelijkheden op het portaal MijnGezondheid.

Waar kunt u terecht met vragen en technische problemen?

  • U bent voorschrijver:
  • U bent apotheker:
    • Contacteer de helpdesk van uw softwareprovider
    • Als er geen voorschrift op de Recip-e server beschikbaar is:
      • Contacteer de voorschrijver om u ervan te vergewissen dat de voorschrijver het voorschrift niet geannuleerd heeft.
      • Tijdens de periode van de overgangsmaatregel (tot en met 31.12.2019) duidt u de situatie aan als ‘overmacht’.
      • Vanaf 1 januari 2020 levert u het geneesmiddel niet af.

Overgangsmaatregel:

Heeft u door aanhoudende onbeschikbaarheid van de eHealth basisdiensten geen toegang tot het elektronisch voorschrift op de server van Recip-e of stelt u een blokkerende fout vast? Dan mag u uitzonderlijk de geneesmiddelen afleveren op basis van de informatie vermeld op het bewijs van elektronisch voorschrift. Duid deze situatie dan in het tariferingscircuit aan als een geval van overmacht.

Monitoring van de gevallen van overmacht:

Sinds 1 januari 2017 is er een monitoring van de gesignaleerde gevallen van overmacht, in het kader van de kwaliteitscontrole van het elektronisch circuit:

    • In geval van een tijdelijk technisch probleem met één van de systemen: later opnieuw proberen met behulp van het bewijs van elektronisch voorschrift (in dat geval mag u het bewijs van elektronisch voorschrift dus bijhouden.
    • In geval van een aanhoudende technisch probleem met één van de systemen: situatie aanduiden als een geval van overmacht.

Een dematerialisatietraject

Het elektronisch voorschrijven vanaf 1 januari 2020 is 1 van de stappen binnen een langer traject met dat het dematerialiseren van het voorschrift beoogt.

Meer informatie

Contacten

 

Laatst aangepast op 10 oktober 2019