Gehoorverlies benoemen, bespreken en aanpakken als eerstelijnszorgverlener

Dit stroomdiagram begeleidt je bij dit stappenplan

Stappenplan bij vermoeden van gehoorverlies voor de eerstelijnszorgverleners

1. U kan de eerste signalen van gehoorverlies herkennen en benoemen wanneer u één of meerdere van de volgende punten van de checklist ‘GEHOORVERLIES HERKENNEN’ ervaart tijdens uw afspraak:
   De patient:
   • vraagt om te herhalen
   • heeft last om u te begrijpen
   • praat zelf luid
   • kijkt naar uw lipbeeld tijdens het gesprek
   • heeft last om een gesprek in bijgeluiden te verstaan
   • begrijpt u niet, als u naast of achter haar/hem staat
      
2. Als de patiënt u spontaan aanspreekt over zijn gehoorprobleem of als uw vermoeden wordt bevestigd dat de patiënt gehoorverlies zou kunnen hebben, bespreek  de mogelijke negatieve gevolgen van onbehandeld gehoorverlies en het belang om dit aan te pakken.
    
3. Bij plots, snel erger wordend of fluctuerend gehoorverlies, uni- of bilateraal, verwijst u dringend door naar de huisarts, omdat snelle interventie cruciaal is.
    
4. U kan uw patiënt bij een vermoeden van gehoorverlies doorverwijzen naar: 
   • de huisarts: de huisarts kan via otoscopie en anamnese evalueren welke behandeling of doorverwijzing het meest aangewezen is.
   • een NKO-arts: de NKO-arts voert de nodige testen uit, stelt een diagnose, behandelt en stelt indien aangewezen een voorschrift voor hoortoestelaanpassing op.
   • een audioloog/audicien in een hoorcentrum: de audioloog/audicien voert een vrijblijvende gehoortest uit, bespreekt de resultaten en geeft ze mee aan de patiënt.
      
5. U kan uw volwassen patiënt:
    
   1. De hear-WHO spraak-in-ruis screening zelftest laten uitvoeren. Door middel van een smartphone en oortjes of hoofdtelefoon kan uw patiënt deze zelftest uitvoeren. Er worden cijfers in ruis aangeboden, die de patiënt dient in te geven op een klavier. Dit zal een score opleveren (tussen 0 en 100) die u kan helpen bij de beslissing om uw patiënt wel of nog niet door te verwijzen voor verder onderzoek.
   2. de gestandaardiseerde Auditieve Screeningvragenlijst laten invullen in de wachtzaal, thuis of tijdens uw consult. Dit zal een score opleveren die u kan helpen bij de beslissing om uw patiënt wel of nog niet door te verwijzen voor verder onderzoek.

De mogelijke negatieve gevolgen van onbehandeld gehoorverlies

Gehoorverlies is nooit normaal, ook niet vanaf een bepaalde leeftijd. Maak het bespreekbaar voor uw patiënt, zodat u kan anticiperen op eventuele gevolgen voor uw patiënt en hun gezondheid en levenskwaliteit.

Uit het WereldHoorrapport de WHO blijkt dat een onbehandeld gehoorprobleem negatieve gevolgen kan hebben voor uw patiënt zoals:

• Hogere kans op burn-out (Laureyns et al. 2020), arbeidsongeschiktheid (Stam et al, 2013), werkloosheid en vervroegd pensioen (Helvik et al. 2013, Shan et al. 2020)
• Sociaal isolement en eenzaamheid: gehoorverlies is geassocieerd met eenzaamheid en sociaal isolement. Deze associatie heeft belangrijke implicaties voor de cognitieve en psychosociale gezondheid van oudere volwassenen (Shukla A et al. 2020). Slechthorendheid heeft daarnaast ook een effect op emotionele en sociale eenzaamheid bij specifieke subgroepen van ouderen (Pronk et al. 2011).
• Depressie en lagere levenskwaliteit: Meerdere psychiatrische stoornissen zijn in verband gebracht met gehoorverlies, waaronder depressie, schizofrenie en andere psychosen, angst en neurocognitieve stoornissen (Blazer 2018). Bij oudere volwassenen, met cognitieve problemen, is er een relatie tussen audiometrisch gehoorverlies en ernst van depressieve symptomen. Bovendien was het gebruik van hoortoestellen omgekeerd geassocieerd met de ernst van depressieve symptomen (Kim et al. 2020).
• Vervroegd optreden van dementie: Wanneer er 14 risicofactoren worden aangepast, kan tot 45% van de vormen van dementie mogelijks voorkomen of vertraagd worden. Op middelbare leeftijd (leeftijd 45-65 jaar) vertegenwoordigt gehoorverlies 7% van 45% van de aanpasbare risicofactoren, en dit blijkt de belangrijkste factor te zijn (Livingston et al. 2024).
• Communicatieproblemen en gezondheid: Elke 10 dB toename in gehoorverlies gaat gepaard met een toename van 14% in de kans op het ontwikkelen van een postoperatieve complicatie. (Huang et al. 2022).

Hierbij twee video’s van de Wereldgezondheidsorganisatie over de gevolgen van onbehandeld gehoorverlies en de belangrijke rol van de huisarts in het herkennen van gehoorverlies

• Shelly Chadha, WHO Genève, informeert over het belang van de eerstelijnszorgverleners voor de aanpak van gehoorverlies
• Ariane Laplante Lévesque, WHO Europe, informeert over de gevolgen van onbehandeld gehoorverlies.

De Auditieve Screeningvragenlijst voor Volwassenen

• U kan de Auditieve Screeningvragenlijst voor volwassen patiënten downloaden en printen zodat de patiënt deze zelfstandig of met zijn naaste omgeving kan invullen.
• U kan hier de instructie vinden om de Auditieve Screeningvragenlijst te scoren en te interpreteren.

De hear-WHO spraak-in-ruis screening zelftest

• De hearWHO-app is gebaseerd op gevalideerde digits-in-noise-technologie. Deze app geeft het grote publiek toegang tot een gehoorscreening om hun gehoorstatus te controleren en in de loop van de tijd te volgen. De gebruiksvriendelijke app geeft de resultaten van de gebruikers duidelijk weer en houdt een gepersonaliseerd overzicht bij van hun gehoorstatus in de loop van de tijd. 
• U kan hier de instructies voor installatie, het gebruik en de interpretatie van de hearWHO-app vinden

Eerstelijnszorgverleners

Ervaart u als eerstelijnszorgverlener, of als beroeps- of wetenschappelijke organisatie, dat deze informatie beter kan, of dat ze voor uw beroepsgroep specifieker of anders zou moeten zijn?  Contacteer ons, zodat we samen deze informatie kunnen verbeteren.

Meer informatie

Gehoorverlies benoemen, bespreken en aanpakken als huisarts